نوشته‌های تازه

مکانیسم های تاثیر گذاری مدل PTC

مکانیسم های تاثیر گذاری مدل PTC شامل 4 مکانیسم زیر هستند:

مکانیسم اول : دستوری سازی ، مصنوعی سازی

اولین مکانیسم تاثیر گذاری مدل PTC  ، مکانیسم دستوری سازی ، مصنوعی سازی است. در واقع بیماری و نشانه‌های آن در طبیعت و ماهیت خود ، نه دستوری است و نه مصنوعی . درمانگر  PTC با مهندسی زمان و با استفاده از بیماری ، تمرین هایی را برای بیمار تجویز می‌کند.  طبق  این تمرینها بیمار  نشانه‌های بیماری اش را خودش در وقت‌های از پیش تعیین شده (مصنوعی ) بازسازی کند . نشانه‌های بیماری به دو شکل ممکن است ظاهر (فعال) شوند :

  • اول اینکه خودشان به رغم میل بیمار هر زمان که خواستند بیایند و باعث رنج و عذاب بیمار شوند.
  • دوم اینکه بیمار بتواند خودش نشانه‌ها رادر زمان‌هایی که می‌خواهد فعال سازد و تجربه کند .

در حالت دوم، بیمار توانسته است پدیده طبیعی را به پدیده‌ای مصنوعی تبدیل کند. پدیده‌ای که فقط از نظر شکلی ممکن است مشابه نسخه طبیعی ، یعنی پاتولوژیک باشد .

طبق دستور درمانگر، بیمار موظف می‌شود که سعی کند ماهیت نشانه‌ها هم مشابه بیماری باشد. اما این عمل امکان‌پذیر نیست و هرگز محقق نمی‌شود . آنچه می‌تواند محقق شود  فقط مشابهت شکلی این نشانه‌های مصنوعی با نشانه‌های بیماری است . دلایل این امر متعدد است ، اما به زبان ساده ، بیماری نه دستوری است و نه مصنوعی.  چیزی نیست که تابع اراده بیمار باشد ، به خواست وی در این وقت معین بیاید و برود. آن وقت بیماری نامیده می‌شود که خارج از فرمان و اختیار و اراده بیمار باشد.  هر وقت خودش خواست بیاید ، تا بتواند صاحبش را آزار دهد . آنچه بااراده بیمار ساخته می‌شود ، دیگر نه نامش بیماری است و نه خاصیت بیماری را دارد .

مکانیسم دوم : قطع رابطه نشانه و اضطراب

وقتی نشانه‌های بیماری به صورت مصنوعی بازسازی و تجربه  شدند ، بیمار با یک پدیده جدید مواجه می‌شود. نشانه‌ها می‌توانند وجود داشته باشند ، اما بدون طعم تلخ اضطراب !

وقتی رفتار یا نشانه‌ای بدون اضطراب باشد ، یعنی دیگر صلاحیت لازم را برای بیماری‌زایی ندارد.  به این شکل رابطه بین نشانه و اضطراب‌ قطع می‌شود. هنر  مدل درمان PTC این است که با سرعت و بدون تحمیل هیچ فشاری بر بیمار ، به سادگی تمام اضطراب را از وی می‌گیرد . همان اضطرابی که جوهر اختلال‌های روان‌شناختی است .

اصل حاکم بر مدل درمان PTC ، حذف اضطراب است . هر رویکرد درمانی که بتواند از پس این مهم برآید ، در امر درمان موفق است . و این اصل بر رویکرد PTC حاکم و جاری و ساری است . معجزه  مدل درمان PTC  در اینست که فرآیند حذف اضطراب را  به ساده‌ترین شکل و سریع‌ترین راه ممکن عملی می‌کند .

مکانیسم سوم : تغییر معنی نشانه

تا پیش از درمان، نشانه  با سلطه تمام عیارش بر قلمرو  روان بیمار، حاکم بلامنازع  بود . اما درمان PTC  این معنی را  برای بیمار یکسره واژگون کرد و تغییر داد . وقتی قرار می‌شود بیمار  بیماری‌اش را بازسازی کند، معنای نشانه‌ها برای شخص بیمار و اطرافیانش، تغییر می‌کند .

نشانه‌ها از این پس مجاز و معتبرند و بناست که باشند (تجویز ، تجویزنشانه ).  بیمار (و سیستم ) به بودن آنها در چارچوب برنامه زمانی پارادوکسی  رأی مثبت می‌دهد. علاوه بر آن،  آنها را با اراده خود تجربه می‌کند. این‌ها دیگر نمی‌توانند ویژگی نشانه‌هایی باشند که حاکم و شکست‌ناپذیر توصیف می‌شدند . حالا معنی قبلی را از دست داده اند. سپس وقتی برنامه زمانی پارادوکسی اجرا شد ، این نشانه‌ها دیگر نمی‌توانند مصداق رنج و اضطراب و بیماری باشند. نشانه ها جملگی معانی جدیدی یافته‌اند .

مکانیسم چهارم : استحکام “من”

کشمکش‌های میان “نهاد” و “فرامن” ، در قالب نشانه‌های بیماری و اضطراب ، “من” ضعیف را آشفته می کنند ، اگر “من” مستأصل شده و درمانده مابین این تعارضات و کشمکش ها   بتواند با برنامه زمانی پارادوکسی ، رابطه نشانه‌ها با اضطراب را قطع کند و هر یک از این دو  را بر سر جای خود بنشاند ، بر اوضاع مسلط می‌شود .  همین تغییر عمیق ساختاری ، ضامن تداوم تغییرات درمانی و پیشگیری از بازگشت بیماری  است .

فرایند اقتدار”من”  ممکن است با سرعت و حتی ناگهانی رخ دهد و امکان دارد که به تدریج تکمیل شود . قوت و ضعف پایه “من”، در هر کس متفاوت است و تابع تجربه‌های گذشته و تفاوت‌های فردی اشخاص است .این قوت و ضعف پایه ،تعیین‌کنندة اصلی سرعت و کندی تحقق اقتدار است . دلیل اصلی تفاوت بیماران در سرعت و کندیشان در رسیدن به هدف درمان PTC همین است . این تفاوت‌های فردی  اما نمی‌توانند دست درمانگر PTC را ببندند . به عبارت دیگر ، درمانگر PTC برای این تفاوت خود را مبرای از مسئولیت نمی‌داند و به تناسب ، چاره‌اندیشی می‌کند  تا به هدف درمانی برسد.

منابع و مراجع :

  1. بشارت ،محمد علی . درمان=برنامه زمانی + پارادوکس  (مدل کامل درمان اختلال های روانشناختی)  . تهران – انتشارات رشد. 1396 (با اندکی تلخیص)

۱۳۹۸-۷-۷ ۱۵:۱۳:۵۲ +۰۰:۰۰